Azatlık… Yani bağımsızlık…
Bu meydan günlerce bu haykırışla çınladı. Adını da o haykırıştan aldı. Burası Azerbaycan’ın Azatlık Meydanı. Her şey burada başladı. Bir halk, 70 yıl sonra bağımsızlığına yeniden kavuştu.
Azerbaycan, ilk bağımsızlık mücadelesini 107 yıl önce, 1918’de verdi. Büyük bir mücadelenin ardından Müslüman Doğu’nun ilk demokratik cumhuriyetini kurdu. Ancak ilk bağımsız cumhuriyetin ömrü uzun olmadı. İki yıl sonra, 1920’de Sovyet işgaline uğradı. Azerbaycanlılar, yaklaşık 70 yıl boyunca Sovyet yönetimi altında yaşadı.
1980’li yılların sonunda Sovyetler Birliği’nin çöküş süreciyle birlikte Azerbaycan halkı, bağımsızlık için bir kez daha ayağa kalktı. İnsanlar aylar boyunca meydanlardan ayrılmadı.
Sovyetler Birliği, çöküşün önüne geçmek için son çırpınışlarını yapıyordu. 20 Ocak 1990 gecesi Sovyet tankları Bakü’ye girdi. O gece 147 kişi, bağımsızlık uğruna hayatını kaybetti.
Sovyetler Bakü’ye girdi ama Azerbaycan’ı sonsuza dek kaybetti.
Ve 18 Ekim 1991…
Dönemin parlamentosu Azerbaycan Yüksek Konseyi’nde, ülkenin kaderi belirlendi. Bağımsızlık Hakkında Anayasa Aktı kabul edildi. 29 Aralık 1991’de halk oylaması yapıldı. Azerbaycan halkına tek bir soru soruldu: “Azerbaycan Cumhuriyeti’nin bağımsızlığına ilişkin anayasa tasarısını onaylıyor musunuz?”
Halk, tek yürek olarak bağımsızlığı seçti.
Bağımsızlık kazanılmıştı ancak sorunlar bitmemişti. Ermenistan ile yaşanan çatışmalar Karabağ’da ağır bir krize dönüştü. Merkezi ve güçlü bir ordu yapılanması henüz oluşturulamamış olan Azerbaycan’ın o dönemdeki yönetimi, yaşanan gelişmelerin önüne geçemedi.
Azerbaycan’ın bir kurtarıcıya ihtiyacı vardı. Halk, ülkeyi bu girdaptan çıkaracak kişinin kim olduğunu biliyordu. Sovyetler döneminde de Azerbaycan’ı yöneten, modern Azerbaycan’ın kurucusu ve halkın millî lideri Haydar Aliyev…
Haydar Aliyev, 1993’te zor durumdaki ülkenin sorumluluğunu üstlendi. Kısa sürede siyasi krizin aşılması için adımlar attı ve ekonomik reformları hayata geçirdi.
Düzenli ordunun kurulmasına öncülük etti, ordunun geleceğine yönelik stratejiler belirledi. Haydar Aliyev, 2003 yılında hayatını kaybetti ancak açtığı yol, Azerbaycan’ın geleceğine ışık tuttu.
2003 yılında Azerbaycan Cumhurbaşkanı seçilen İlham Aliyev, Haydar Aliyev’in izinden gitti. Silahlı kuvvetlere büyük önem verdi. Çünkü Azerbaycan ordusu, bir gün Karabağ’ı yaklaşık 30 yıllık işgalden kurtaracaktı.
O gün, 27 Eylül 2020’de geldi. İlham Aliyev’in emriyle harekete geçen Azerbaycan ordusu, 44 gün süren savaşın ardından işgal altındaki toprakların önemli bir bölümünü geri aldı. Yıllardır kanayan yara olan Karabağ’da yeni bir dönem başladı.
Azerbaycan, bağımsızlığını Karabağ zaferiyle taçlandırdı.
Ancak 10 Kasım 2020’de imzalanan üçlü bildirinin ardından da bölgedeki sorunlar tamamen sona ermedi. 19 Eylül 2023’te Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev bir kez daha operasyon emri verdi. 24 saatten kısa süren askerî operasyonun ardından Azerbaycan, Karabağ’da kontrolü tamamen sağladı.
Tüm bu gelişmelerin ardından Azerbaycan, kalıcı barışın tesis edilmesi için kararlı bir diplomatik süreç izledi. Diyaloğa açık bir tutum sergiledi. Ermenistan da bölgedeki yeni gerçeklik doğrultusunda hareket etmeye başladı.
İlham Aliyev, Azerbaycan’ın uluslararası insancıl hukuk çerçevesinde savaştığını belirterek, 44 gün süren Vatan Muharebesi’nin ardından ülkesinin toprak bütünlüğünü sağladığını vurguladı. Zaferin ardından Ermenistan’la yeni bir sayfa açma isteğini ortaya koyduklarını ifade etti.
8 Ağustos’ta Washington’da düzenlenen tarihî barış zirvesiyle Azerbaycan’ın askerî ve siyasi kazanımlarının uluslararası hukuk çerçevesinde resmî bir zemine taşınması yönünde yeni bir aşamaya geçildi.
Güney Kafkasya’da barış gündeminin önemli aktörlerinden biri olan Azerbaycan’ın diplomatik yaklaşımı, bölgede uzun vadeli güvenlik, kalkınma ve iş birliği hedeflerinin temel unsurlarından biri hâline geldi.
Azerbaycan, barışın adil hukuk ilkeleri ve uluslararası meşruiyet temelinde tesis edilmesi gerektiği mesajını dünyaya verdi.
İlham Aliyev’in sözleriyle, Azerbaycan tarihinde yeni bir çağ başladı: “Hem savaşı hem barışı kazandık.”
Yorumlar kapalı.