Kanada’nın petrol ve doğal gaz zengini Alberta eyaleti, ülkenin siyasi geleceğini ve birlik yapısını yakından ilgilendiren kritik bir oylamaya hazırlanıyor. Ekim ayında yapılması planlanan oylamada seçmenlere Alberta’nın Kanada’nın bir eyaleti olarak kalması mı, yoksa bağımsızlık konusunda bağlayıcı bir referandum sürecinin başlatılması mı gerektiği sorulacak.
Bağımsızlık tartışması, eyalet genelinde düzenlenen toplantıların ardından başlatılan vatandaş girişimiyle büyüdü. Girişim kapsamında 300 binden fazla imza toplandı. Ancak Alberta mahkemesi, kampanyanın gerekli anayasal danışma süreci tamamlanmadan yürütüldüğü gerekçesiyle girişimi durdurdu.
Mahkeme, bağımsızlık kararından doğrudan etkilenecek İlk Uluslar olarak bilinen yerli halklarla anayasal açıdan gerekli görüşmelerin yapılmadığına hükmetti.
Alberta Başbakanı Danielle Smith ise kararı temyize götürdüklerini açıkladı. Smith, yüz binlerce kişinin talebinin göz ardı edilemeyeceğini belirterek oylamanın yapılacağını duyurdu.
Ayrılık girişimine karşı çıkan cephede de dikkat çekici bir destek oluştu. Eski Alberta Başbakan Yardımcısı Thomas Lukaszuk liderliğindeki “Sonsuza Dek Kanadalı” (Forever Canadian) hareketi, Kanada’da kalınması yönünde 400 binden fazla imza topladı.
SEÇMENLERE DOĞRUDAN “AYRILALIM MI?” DENMEYECEK
Oylamada seçmenlerin önüne doğrudan “Alberta bağımsız olsun” şeklinde bir soru konulmayacak. Bunun yerine iki seçenek sunulacak.
İlk seçenek, Alberta’nın Kanada’nın bir eyaleti olarak kalmaya devam etmesini öngörüyor.
İkinci seçenekte ise Alberta hükümetinin, eyaletin Kanada’dan ayrılıp ayrılmaması konusunda bağlayıcı bir referandum düzenlenebilmesi için Kanada Anayasası kapsamında gerekli hukuki süreci başlatması isteniyor.
Dolayısıyla bu oylama, Alberta’nın doğrudan bağımsızlığını ilan etmesi anlamına gelmeyecek. Ancak ikinci seçeneğin kazanması halinde Kanada’dan ayrılma sürecinin hukuki olarak başlatılması gündeme gelecek.
AYRILIKÇILARIN GEREKÇESİ: BATI YABANCILAŞMASI
Hareketin önde gelen isimleri Mitch Sylvestre ve avukat Jeffrey Rath, federal hükümetin politikalarının Alberta ekonomisine zarar verdiğini savunuyor.
Ayrılıkçı hareketin temel dayanaklarından biri, yıllardır bölgede dile getirilen “batı yabancılaşması” söylemi. Buna göre Alberta, ülke ekonomisine önemli katkı sağlamasına rağmen elde ettiği gelirin karşılığını alamıyor ve eyaletin çıkarları Ottawa’daki federal yönetim tarafından yeterince dikkate alınmıyor.
Bazı ayrılıkçı liderlerin ABD yönetimiyle temas kurarak bağımsız bir Alberta’ya yönelik olası finansal destekleri görüştüğü iddiaları da gündeme geldi. Hareket içerisindeki görüşler ise farklılık gösteriyor. Bazı gruplar tam bağımsızlığı savunurken, bazıları ayrılık tehdidini Ottawa karşısında siyasi bir koz olarak kullanmayı hedefliyor.
İKİ CEPHEDE DE SEÇİM ÇALIŞMALARI HIZLANDI
Oylama yaklaşırken hem ayrılık yanlısı hem de birlik yanlısı gruplar çalışmalarını hızlandırdı.
“Let Alberta Decide” ve “Alberta Prosperity Project” gibi ayrılık yanlısı oluşumlar özellikle kırsal bölgelerdeki desteklerini büyük kentlere taşımayı hedefliyor. Edmonton ve Calgary’de seçmen katılımını artırmak için otobüslerle taşıma, sosyal medya kampanyaları ve mitingler düzenleniyor.
“Forever Canadian” ve “Alberta’s Voice” gibi birlik yanlısı gruplar ise Kanada kimliğini ve ulusal birlik vurgusunu öne çıkarıyor. Bu gruplar özellikle kararsız seçmenleri Kanada’da kalma yönünde ikna etmeye çalışıyor.
Anketlerde Kanada’da kalma seçeneğinin önde olduğu, kararsız seçmen oranının ise düşük seviyede bulunduğu belirtiliyor. Bu nedenle kampanyaların odağı büyük ölçüde seçmeni ikna etmekten çok sandığa katılımı artırmaya yönelmiş durumda.
SMITH: KANADA’DA KALACAĞIM
Alberta Başbakanı Danielle Smith, ayrılıkçıların ekonomik kaygılarının anlaşılabilir olduğunu belirtse de kendisinin Kanada’da kalma yönünde oy kullanacağını açıkladı.
Kanada Başbakanı Mark Carney ile muhalefet lideri Pierre Poilievre de Alberta’nın ülke açısından önemine dikkat çekerek Kanada’nın birlik ve bütünlüğünün korunması çağrısında bulundu.
Ekim ayında yapılacak oylama, Alberta’nın bağımsız olup olmayacağını tek başına belirlemeyecek. Ancak ayrılık seçeneğinin öne çıkması halinde, Kanada’nın siyasi tarihinde yeni ve uzun bir anayasal sürecin kapısı aralanmış olacak.
Yorumlar kapalı.