Yaşam boyunca beyni aktif tutmak, örneğin yeni beceriler öğrenmek veya düzenli olarak okumak, Alzheimer hastalığının ortaya çıkmasını geciktirmeye yardımcı olabilir. Yeni bir araştırmaya göre, zihni uyaran aktiviteler bilişsel gerilemeyi yavaşlatmada önemli rol oynuyor.
Araştırmacılar, okuma, yazma, yeni bir dil öğrenme, satranç oynama, bulmaca çözme veya müze ziyaretleri gibi zihinsel olarak uyarıcı faaliyetlere düzenli katılan kişilerin demans geliştirme olasılığının daha düşük olduğunu tespit etti.
Çalışmayı yöneten Chicago’daki Rush Üniversitesi Tıp Merkezi’nden nöropsikolog Andrea Zammit, bu faaliyetlerin beyni farklı şekillerde çalıştırdığını belirtti:
“Bir bakıma beyni esnetiyor ve düşünme biçimini genişletiyor. Böylece farklı bilişsel sistemler devreye giriyor.”
Başlamak için hiçbir zaman geç değil
Araştırmacılar, daha önce bu tür faaliyetlerle ilgilenmemiş kişiler için bile başlamak için geç olmadığını vurguluyor. Özellikle orta yaş, beyin sağlığını korumak açısından kritik bir dönem olarak görülüyor.
Bilim insanları zihinsel olarak formda kalmak için birçok yöntem üzerinde çalışıyor. Bunlar arasında: Müzik öğrenmek, kuş gözlemciliği yapmak, beyin egzersizi oyunları oynamak gibi aktiviteler bulunuyor.
Zammit’e göre önemli olan tek bir faaliyet değil: “Önemli olan sizi gerçekten heyecanlandıran anlamlı aktiviteler bulmak ve bunları uzun süre devam ettirmek.”
Fiziksel sağlık da önemli
Uzmanlara göre fiziksel sağlık da beyin sağlığı için kritik. Bu nedenle şu öneriler de yapılıyor:
Terleyecek kadar egzersiz yapmak, tansiyonu kontrol altında tutmak, iyi uyumak, ileri yaşlarda aşı olmak.
Araştırma nasıl yapıldı?
Zammit liderliğinde yapılan çalışmaya 53 ile 100 yaş arasında yaklaşık 2 bin kişi katıldı. Çalışmanın başlangıcında hiçbir katılımcıda demans yoktu ve katılımcılar 8 yıl boyunca takip edildi.
Araştırmacılar, katılımcılara gençlik, orta yaş ve yaşlılık dönemlerindeki eğitim ve zihinsel aktiviteleri hakkında sorular sordu ve çeşitli nörolojik testler uyguladı.
Bazı katılımcılar daha sonra Alzheimer hastalığına yakalandı. Ancak yaşam boyu öğrenme düzeyi daha yüksek olan kişilerde hastalık ortalama 5 yıl daha geç ortaya çıktı. Bu sonuçlar Neurology dergisinde yayımlandı.
Ayrıca orta yaş ve ileri yaşta daha fazla zihinsel aktiviteye sahip kişilerde bilişsel gerilemenin daha yavaş ilerlediği görüldü.
“Bilişsel rezerv” etkisi
Araştırmacılar ayrıca çalışma sırasında hayatını kaybeden 948 kişinin otopsi bulgularını inceledi. Beyinlerinde Alzheimer’a özgü değişiklikler bulunsa bile, zihinsel olarak daha aktif bir yaşam süren kişilerin hafıza ve düşünme yetenekleri daha iyi durumdaydı ve ölümden önce daha yavaş bir bilişsel gerileme yaşadılar.
Bilim insanları bu durumu “bilişsel rezerv” olarak adlandırıyor. Buna göre öğrenme süreci beynin farklı bölgeleri arasında sinir bağlantılarını güçlendiriyor ve beynin yaşlanma veya hastalık nedeniyle oluşan hasarlara karşı daha dirençli olmasına yardımcı oluyor.
Kesin neden-sonuç ilişkisi henüz kanıtlanmadı
Rush Üniversitesi’nin çalışması, zihinsel aktiviteler ile demans riski arasında doğrudan bir neden-sonuç ilişkisi kanıtlamıyor, ancak güçlü bir bağlantı olduğunu gösteriyor.
Benzer sonuçlara ulaşan diğer araştırmalar da var. Örneğin bazı çalışmalar müzik aleti çalmanın beyin sağlığıyla bağlantılı olduğunu gösteriyor.
Diğer araştırmalar ise kullanıcıların ekrandaki görüntüleri dikkat dağıtıcı unsurlar artarken hızlıca tanımlamasını gerektiren “beyin hız antrenmanı” programlarını inceliyor.
Demans dünya genelinde artıyor
Araştırma, demansın dünya genelinde giderek büyüyen bir sorun haline geldiği bir dönemde yayımlandı. Bugün dünyada 57 milyondan fazla kişi demansla yaşıyor, bunların yaklaşık 9,8 milyonu Avrupa’da bulunuyor.
Uzmanlar, bu sayının önümüzdeki yıllarda daha da artmasını bekliyor.
Alzheimer’s Disease International verilerine göre her yıl 10 milyondan fazla yeni demans vakası ortaya çıkıyor. Bu da her 3,2 saniyede bir yeni vaka anlamına geliyor.
Yorumlar kapalı.