Türkiye’de sigara satışında kimlik zorunluluğunu içeren kanun teklifinin birkaç hafta içinde TBMM’ye sunulması planlanıyor. Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, 10 Ekim’de yaptığı açıklamada, 18 yaşından küçüklere sigara satışının önlenmesi için satışın T.C. kimlik numarası ibrazıyla gerçekleştirilmesini öngördüklerini söyledi. Memişoğlu, düzenlemenin yalnızca yaş kontrolüyle sınırlı kalmayacağını; sigaranın görünürlüğünün azaltılması, okullar ve spor alanları çevresindeki kısıtlamalar ile restoran ve kafelerde sigara içilen alanların daha açık biçimde belirlenmesinin de gündemde olduğunu bildirdi. Bakan, mevcut uygulamadaki cezai yükümlülüklerin daha net hale getirileceğini de belirtti.
18 YAŞIN ALTINA YASAK
Türkiye’de yürürlükteki düzenlemeler, 18 yaşını doldurmamış kişilere tütün ürünü satışını yasaklıyor. Yaş konusunda tereddüt oluşması halinde satıcının kimlik belgesi istemesi gerekiyor. Yeni hazırlık, açıklanan haliyle, bu kontrolü yalnızca şüphe duyulan durumlarda başvurulan bir yöntem olmaktan çıkararak satış işleminin genel bir koşulu haline getirmeyi hedefliyor. Ancak teklif henüz yasalaşmadığı için kimlik bilgilerinin nasıl kontrol edileceği, kaydedilip kaydedilmeyeceği ve uygulamanın teknik ayrıntıları kesinleşmiş değil.
30 YAŞ ALTINA KİMLİK KONTROLÜ
ABD’de federal düzeyde tütün ürünleri satın alma yaşı 21. ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), 30 Eylül 2024’ten itibaren perakendecilerin tütün ürünü satın almak isteyen 30 yaşın altındaki kişilerden fotoğraflı kimlik istemesini öngören kuralı yürürlüğe koydu. Uygulama yalnızca sigaraları değil, elektronik sigaralar dahil düzenleme kapsamındaki tütün ve nikotin ürünlerini de kapsıyor. FDA, kişilerin yaşını yalnızca dış görünüşlerine bakarak belirlemenin güvenilir olmadığını vurguluyor. Kurumun perakendecilere yönelik kuralları ayrıca, 21 yaşından küçüklere satış yapılmasını ve gençlerin bulunduğu alanlarda otomat aracılığıyla tütün ürünü satılmasını yasaklıyor.
MALDİVLER’DE YENİ KUŞAKLARA SATIŞI YASAK
Maldivler, 1 Kasım 2025’te yürürlüğe giren düzenlemeyle kuşak temelli tütün yasağını ülke çapında uygulamaya koydu. Maldivler Sağlık Bakanlığının açıklamasına göre, 1 Ocak 2007 ve sonrasında doğan kişilere tütün ürünlerinin satılması, bu kişilerin ürünleri satın alması ve kullanması yasaklandı. Düzenleme bütün tütün ürünlerini kapsıyor; satıcıların satış öncesinde müşterinin yaşını doğrulaması gerekiyor.
BİRLEŞİK KRALLIK’TA SİGARA SATIN ALAMAYACAK KUŞAK
Birleşik Krallık’ta Tobacco and Vapes Act 2026, 29 Nisan 2026’da yasalaştı. Düzenlemeye göre 1 Ocak 2009 ve sonrasında doğanlara tütün ürünü satılması suç sayılacak. Uygulama 1 Ocak 2027’de başlayacak. İngiltere, Galler, İskoçya ve Kuzey İrlanda’yı kapsayan düzenleme, mevcut 18 yaş sınırının herkese aynı şekilde uygulanması yerine doğum tarihine dayalı bir sistem getiriyor. Buna göre bugün 18 yaşını doldurmuş bir kişi ileride sigara satın alabilirken, 2009 ve sonrasında doğanlar yasal satışın dışında kalacak.
DÜNYADA KİMLİK KONTROLÜ YAYGINLAŞIYOR
Dünya Sağlık Örgütünün (DSÖ) 2025 Küresel Tütün Kontrolü İlerleme Raporu, tütün ürünlerinin reşit olmayanlara satışının önlenmesinin ülkelerde yaygın bir uygulama olduğunu ortaya koyuyor. Rapora göre, bildirimde bulunan tarafların yüzde 97’si reşit olmayanlara tütün satışını yasaklıyor. Bu yasağı uygulayan ülkelerin yüzde 78’i satıcıların müşteriden yasal yaşa ulaştığını gösteren belge istemesini de öngörüyor. DSÖ verilerinde satın alma yaşını 21 olarak belirleyen ülkeler arasında Maldivler, Singapur, Sri Lanka ve Kazakistan da bulunuyor. Japonya, Letonya ve Tayland’da ise yaş sınırı 20. İrlanda, 2028’den itibaren tütün satın alma yaşını 21’e çıkarmayı planladığını bildiren ülkeler arasında yer alıyor.
YAŞ DOĞRULAMA
Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü’nün (OECD) 2025 tarihli yaş doğrulama incelemesine göre ise Belçika, Şili, Kolombiya, Danimarka, Fransa, Macaristan, İzlanda, İrlanda, İsrail, İtalya, Japonya ve Norveç’in sigara satışında kimlik kontrolünü açıkça öngören ülkeler arasında yer alıyor. Bu ülkelerdeki uygulamaların kapsamı ve kimlik doğrulamasının nasıl yapılacağı birbirinden farklılık gösterebiliyor.
Yorumlar kapalı.