Güvende olmak için set yaptılar, kendi evlerini sular altında bıraktılar

Araştırmacılar, Yangtze Nehri’nin yaklaşık 500 yıllık taşkın geçmişini inceleyerek insan müdahalelerinin seller üzerindeki etkisini araştırdı. Tarihi kayıtlar, göl tortuları ve iklim verileri birlikte değerlendirildiğinde, setlerin küçük ve orta ölçekli taşkınlara karşı koruma sağlarken çok büyük seller sırasında suyu daha dar bir alana sıkıştırabildiği görüldü.

SUYUN YAYILACAĞI ALANLARI KAPATTILAR

Yaklaşık 6 bin 300 kilometre uzunluğundaki Yangtze Nehri, Çin’in en yoğun nüfuslu bölgelerinden bazılarından geçiyor. Nehrin çevresindeki kentleri, köyleri ve tarım arazilerini korumak amacıyla kıyılar boyunca yüzyıllar içerisinde çok sayıda set inşa edildi. Ancak yapılan müdahaleler bununla sınırlı kalmadı.

Nehirle bağlantılı göller ve doğal taşkın alanlarının bir bölümü zaman içerisinde tarım arazisine dönüştürüldü. Oysa bu alanlar nehir yükseldiğinde fazla suyun yayılabileceği doğal depolar gibi çalışıyordu. Göllerin küçülmesi ve nehrin setlerle sınırlandırılmasıyla taşkın sularının gidebileceği alan da azaldı.

Araştırmaya göre özellikle çok büyük taşkınlarda bu durum önemli hale geliyor. Setlerin arasında kalan suyun seviyesi yükselirken, sistem kapasitesini aştığında çevredeki yerleşim ve tarım alanları sular altında kalıyor.

SETLER KÜÇÜK SELLERDE KORUYOR BÜYÜKLERDE RİSK ARTIYOR

Çalışma, setlerin tamamen işe yaramadığını söylemiyor. Bu yapılar daha sık görülen küçük taşkınlarda nehrin çevresindeki evleri ve tarım arazilerini koruyabiliyor. Sorun, çok büyük miktarda suyun aynı anda nehre ulaşmasıyla başlıyor.

Araştırmacıların hesaplamalarına göre insan müdahaleleri, bazı büyük taşkınların ulaştığı seviyeyi daha da artırmış olabilir. Doğal göllerin ve taşkın ovalarının kaybedilmesi de suyun kontrollü biçimde yayılabileceği alanları azalttı.

Bilim insanları bu nedenle selden korunmak için yalnızca daha yüksek ve daha güçlü setler inşa etmenin yeterli olmayabileceğini belirtiyor. Nehirlerin doğal taşkın alanlarının ve suyu geçici olarak tutabilen göllerin korunması, büyük seller sırasında yerleşim bölgelerinin üzerindeki baskının azaltılmasında önemli bir rol oynayabilir.