Türkiye’nin çay üretiminin merkezindeki Doğu Karadeniz’de, yaşlanan çay bahçelerinin yenilenmesi gündemde. Bölgede 60 ila 100 yıllık çaylıklar bulunurken, ÇAYKUR Genel Müdürü Yusuf Ziya Alim, mevcut bahçelerin yenilenmesine yönelik çalışmanın 20-25 yılda tamamlanabileceğini açıkladı. Dönüşümün temel hedefi, ekonomik ömrünü doldurmaya başlayan bahçelerde verimliliği artırmak. Ancak çaylıkların sökülüp yeniden dikilmesi, üreticinin birkaç yıl boyunca gelir kaybı yaşaması anlamına gelebiliyor.
ÇAY BAHÇELERİ NEDEN YENİLENİYOR?
Çay bitkisi uzun yıllar ürün verebiliyor. Ancak bitkinin yaşlanması, uygulanan bakım ve budama yöntemlerine rağmen verim ve kalite kaybına yol açabiliyor. ÇAYKUR Genel Müdürü Alim, bölgedeki bazı çay bahçelerinin 60 ila 100 yaşına ulaştığını, ekonomik verim süresinin ise yaklaşık 50 yıl olduğunu belirtti. Yaşlanan bahçelerin yenilenmesiyle daha verimli üretim yapılması hedefleniyor. ÇAYKUR bünyesindeki Çay ve Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü’nde farklı bölgelerde kullanılmak üzere çay fidanları yetiştiriliyor.
BİR ANDA SÖKÜLMEYECEK
Dönüşümün 20-25 yıla yayılmasının öngörülmesi, çay bahçelerinin tamamının kısa sürede sökülüp yeniden dikileceği anlamına gelmiyor. Plan, yenilemenin aşamalı biçimde yürütülmesini gerektiriyor. Çay bahçelerinin rehabilitasyonu için daha önce de çalışmalar yapıldı. Tarım ve Orman Bakanlığı, ÇAYKUR ve Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi arasında 2021’de imzalanan işbirliği protokolü kapsamında, araştırma enstitüsünde tescilli çeşitlerin çelikleme yöntemiyle üretilmesi ve bahçelerin yenilenmesi çalışmaları yürütülüyor. 2025’te yapılan değerlendirme toplantısında da yaşlanmanın verim ve kalite üzerindeki etkileri ele alındı.
ÜRETİCİ 4 YIL GELİRSİZ KALABİLİR
Yenilemenin önündeki en önemli sorunlardan biri üreticinin geçimi. Bahçedeki yaşlı çay bitkileri söküldükten sonra yeni fidanların yeterli miktarda ürün vermesi zaman alıyor. Bu dönemde üreticinin çay satışından elde ettiği gelir azalabiliyor veya tamamen kesilebiliyor. ÇAYKUR Genel Müdürü Alim, bahçesi yenilenen üreticinin bu süreçte yaşayacağı maddi kaybın 2 ila 4 yıl boyunca karşılanması gerektiğini belirtti. Alim’e göre üreticiye destek verilmemesi, bahçesini yenilemek isteyen çiftçinin yeniden çay üretimine dönmekten vazgeçmesine neden olabilir.
HEDEF DAHA VERİMLİ ÇAY ÜRETİMİ
Çay bahçelerinin yenilenmesi, yalnızca yaşlı bitkilerin değiştirilmesini değil, üretimin uzun vadede sürdürülebilir olmasını da hedefliyor. Yeni fidanların uygun çeşitlerden seçilmesi, bakımın doğru yapılması ve üreticinin geçiş döneminde desteklenmesi, dönüşümün sonuçlarını etkileyecek. Öte yandan Türkiye’de mevcut üretim alanlarının yenilenmesiyle verimliliğin artırılması hedeflenirken, yeni çay bahçeleri açılmasına ihtiyaç bulunmadığı da belirtiliyor. Bu yaklaşım, üretim alanını genişletmek yerine mevcut bahçelerin niteliğini ve verimini artırmaya odaklanıyor.
Yorumlar kapalı.