Çölün ortasından oluk oluk su akacak: Dünyanın çevresini 280 kez sarıyor

Dünyanın en kapsamlı sivil mühendislik ve sulama girişimi olarak kabul edilen Libya’daki “Büyük Yapay Nehir” (GMMR) projesi, yaklaşık 7 milyar dolarlık beşinci aşamasıyla kapasitesini artırmaya hazırlanıyor. 1953 yılında petrol arama çalışmaları sırasında keşfedilen antik su rezervlerini kıyı bölgelerine taşımayı amaçlayan projede, 34 yıllık sürecin ardından beşinci etabın tamamlanmasına yaklaşıldığı bildirildi.

“DÜNYANIN SEKİZİNCİ HARİKASI” OLARAK TANIMLANIYOR 

Eski Libya lideri Muammer Kaddafi tarafından “dünyanın sekizinci harikası” olarak tanımlanan proje, toplamda 25 milyar dolarlık bir bütçeyle hayata geçirildi. Projenin devasa ölçeği, kullanılan malzemelerin miktarıyla da dikkat çekiyor. 

Büyük Yapay Nehir İdaresi (GMMRA) verilerine göre; inşaat sürecinde yaklaşık 5 milyon ton çimento kullanıldı. Kullanılan çelik tellerin toplam uzunluğu dünyanın çevresini 280 kez saracak seviyeye ulaştı. Kullanılan toplam hammadde miktarı ile 20 adet Büyük Giza Piramidi inşa edilebileceği belirtildi.

TAM KAPASİTESİ ORTAYA ÇIKTI 

Aralık 2025 verileri itibarıyla projenin mevcut durumu ve kapasitesi şu şekilde:

İşlevsel Hat Uzunluğu: 1.750 mil (yaklaşık 2.816 km).
Yapım Aşamasındaki Hat: 2.485 mil (yaklaşık 4.000 km).
Günlük Su Kapasitesi: 1,7 milyar galon.

Projenin su kaynağını, Sahra Çölü’nün altında bulunan; Libya, Mısır, Çad ve Sudan topraklarına yayılan Nubian Kumtaşı Akifer Sistemi (NSAS) oluşturuyor. Son buzul çağından kalma “fosil suları” barındıran bu sistem, dünyanın en büyük yeraltı tatlı su rezervlerinden biri olarak kabul ediliyor.

EKONOMİK VE OPERASYONEL ZORLUKLAR 

Beşinci aşama ile projenin henüz su ulaştırılamayan kırsal ve kuzey bölgelere genişletilmesi hedefleniyor. Ancak projenin sürdürülebilirliği noktasında çeşitli engeller rapor ediliyor. 

2011 yılında yaşanan iç savaşın ardından; kamu finansmanında kesintiler, enerji arzı sorunları ve altyapı hasarları, yedek parça ithalatında yaşanan darboğazlar operasyonları güçleştiriyor.

Ayrıca, suyun üretim maliyeti ile tüketiciye sunulan fiyat arasındaki dengesizlik ekonomik bir risk olarak görülürken, kaynağın “yenilenemez” olması sebebiyle rezervlerin bu yüzyıl içerisinde tükenebileceği tahmin ediliyor. GMMRA, projenin Libya’nın içme, sulama ve sanayi suyu ihtiyacı için “tek stratejik çözüm” olduğunu vurgulamaya devam ediyor.