Serkan Ocak

Türkiye’nin kıymetli tabiat ortamlarından olan Murat Dağı 43’ü nadir endemik çeşit olmak üzere 900 çeşit bitki barındırıyor.

Murat Dağı’nın ismi pek çokça bilinmese de sahip olduğu özellikleri büyük bir coğrafyayı etkiliyor. Beslediği Büyük Menderes, Gediz, Porsuk ve Banaz nehirlerinin suları yedi kente ulaşıyor.

Son vakitler Murat Dağı için kıymetli bir etraf uğraşı veriliyor. Zira dağ “altın madeni” tehdidi altında.

Nahiyede birinci 2013’de maden arama ruhsatı verildi. Madenci şirket 2014 yılında başladığı sondaj çalışmalarını 2016’da tamamladı. Yekun 260 noktadan örnekler aldı. Altın çıkarmaya karar verdi.

Sonraki yıl maden çıkarmak için gerekli olan çevresel tesir değerlendirmesi (ÇED) süreci başladı. Bu sırada kesimdeki sivil topluluk örgütleri ve meslek odaları bir araya gelerek uğraşa başladı. Murat Dağı Yok Olmasın Platformu kuruldu.

Mayıs 2019’e gelindiğinde artık Murat Dağı’nda ne yapılmak istendiği 551 sahifelik bir ÇED raporunda anlatılıyordu.

Muhit ve Şehircilik Bakanlığı tarafından onaylanan rapora nazaran, maden alanı beş yıl vadeyle işletilecek, maden alanında iki açık ocaktan yekun 101 bin ons altın yani yaklaşık 2 bin 800 ton altın çıkarılacak. Bunun için de günde 450 bin ton cevher işlenecek. Ayrıyeten raporda maden alanının 1. aşama zelzele ortamında olduğu da belirtiliyordu.

Su yoksa hayat da yok!

Murat Dağı’nın yok olmasının su menşelerinin yok olması mealine geleceğini belirten Akçura, “Su yoksa hayat da yok. Bu dağ dört nehri besliyor. Bu nehirler kirlendiğinde Denizli, Afyon, İzmir, Aydın, Kütahya, Uşak, Eskişehir, Ankara da bundan olumsuz etkilenecek. Ayrıyeten tüm Uşak’ın içme ve sulama suyu buradan geliyor. Altın madeni faaliyete başlarsa evvel suyumuzu kaybedeceğiz, dağımızı kaybedeceğiz” diyor.

“53 kişi, meslek odaları, sivil topluluk örgütleri ve iki köy ismine ortak dava açtık. Maden meydanına 350 metre uzaktaki Karaağaç Köyü ve üç km uzaktaki Sumaklı Köyü hukuksal kişilikleri ismine davacı oldu. Bizim dışımızda da farkı davalar açıldı. Şu anda ÇED olumlu kararına karşı 60 kişi tarafından açılmış dört farklı dava var.”

Bilirkişi: Madene münasebetli değil

Açılan davalara bilirkişi heyeti atandı. Dokuz eksperin maden alanında yaptığı inceleme ekim ahir tamamlandı. Harita, biyoloji, etraf, kimya, hidrojeoloji, jeoloji, maden, orman, ziraat mühendisliği branşlarından eksperlerin hazırladığı raporun sonuç kısmında, yapılmak istenen coğrafyanın madencilik faaliyetine makul olmadığı belirtiliyor. Ayrıyeten ÇED raporunda 2 bin 100 ağacın kesileceği tabir ediliyor. Ama bilirkişinin tespitlerine nazaran kesilecek ağaçların sayısı 190 bin civarında.

Doç. Dr. Oğuz Kurdoğlu Murat Dağı üzere hassas ekosistemlerin her türlü yıkıcı, madencilik üzere yok edici faaliyetlerden uzak tutulması gerektiğini söylüyor

Kıymetli tabiat yeri

Altın madeni işletmesinin kurulması planlanan alan bin hektarın üzerinde. Bunun 787 hektarlık kısmı ise bozulmamış orman. Karadeniz Teknik Üniversitesi Orman Fakültesi’nden Doç. Dr. Oğuz Kurdoğlu, Murat Dağı ve muhitinin çok kıymetli bir doğal alan olduğunu şöyle anlatıyor:

“Burası Türkiye’deki 305 kıymetli tabiat yerinden, 122 değerli bitki ortamından biri. Tıpkı devirde kıymetli kuş yeri. 900 çeşit bitki barındırıyor, bunların da 116 tanesi endemik. Bu endemik bitkilerin içinden de 43’ü nadir görülen endemik tıp. Yani çok kırılgan cinsler. Bu bitkileri himayede öncelik verilmesi gerekir.”

Kurdoğlu, üst kotlarda siyanürlü liç metodu kullanılarak yapılan bu cins altın madenlerinin yeraltı sularını kirletmemesinin mümkün olmayacağı görüşünde. “Buradaki yeraltı sularının kirlenmesi demek tüm Gediz Deltası’nın kirlenmesi demek” diyen Kurdoğlu, Murat Dağı üzere hassas ekosistemlerin her türlü yıkıcı, madencilik üzere yok edici faaliyetlerden uzak tutulması gerektiğini söylüyor. Kurdoğlu, ayrıyeten dağın eteklerinde tarım ortamlarının bulunduğunu, madencilik faaliyetinin tarım ortamlarını etkilememesinin sürpriz olacağını belirtiyor.

Murat Dağı’nda yaşananlara dikkat çekmek için sanatçı Şevval Sam’ın da iştirakiyle bir şenlik düzenlendi.

Yok olan yalnızca ormanlarımız olmayacak

Murat Dağı’nda yaşananlara dikkat çekmek için geçen hafta bir şenlik düzenlendi. Bir seri aktifliğin yapıldığı şenliklerin hedefi Murat Dağı’nın değerini tüm Türkiye’ye anlatmaktı. Bu nedenle sanatçı Şevval Sam da istekli bir konser verdi.

Sam, ayrıyeten Murat Dağı’nda yapılan incelemeye de katıldı. DW Türkçe’nin sorularını yanıtlayan Sam, Murat Dağı’nın ne kadar değerli bir bölgesi olduğunun bilinmediğini, bunu herkese anlatmak için Uşak’ta şenliğe katıldığını belirterek şunları söyledi:

“Burada uğraş eden doğaseverlerin bir nevi lisanı oldum. Burada yaşananları yerküre takip ediyor. Gelgelelim Türkiye’de pek çokça bilinmiyor. Burası dört büyük nehrin yatağı. Burada yerkürenin hiç bir konumunda olmayan endemik bitkiler var. Yalnızca ormanı kaybetmeyeceğiz. Altın madeni olursa burada korkunç bir kirlilik de olacak. Kesimde hayat yok olacak. Ağır metaller sulara karışacak.”

“Yaşadığım coğrafyayı çok seviyorum” diyen Sam, şöyle devam etti: “Burada öğrendiğim, yediğim içtiğim ne varsa bunun karşılığında bir şeyler yapmak istiyorum, kendimi borçlu hissediyorum. Burada iki köy tümden dava açtı. Ferdî davalar da var. Gündüz fabrikada çalışıp gece savaş eden gençler var. Köylü hatunlar bu problem ile ilgili oyun yaptılar. Onların seslerini duyurmamız gerekiyor.”

Sam, çıkarılan altının ama yüzde dördünün vergi olarak Türkiye’de kalacağını, onun da yarısının zati teşviklerle şirkete geri iade edildiğini belirterek, şunları anlattı: “Altın yerkürede birkaç memleketin elinde. Onlar kendi devletlerinde bunları yapmıyorlar. Pekala neden Türkiye’de ekolojik dengeyi bozuyorlar. Neden bizim memleketimizi yok ederek bu menşeye oluşuyor? Kendilerini koruyup bizi yok etmeye çalışıyor. Bu romantik bir tabiat sevgisi değil. Öncelikli doğal ki tabiat lakin bunun da altını çizmek gerekiyor. ‘Dünyanın en güçlü altın rezervleri bizde.’ Başımızı karıştırıyorlar. Bu gerçek değil. Bu coğrafyayı, iklimi, doğayı seviyorum. Buradaki ömür hakkını, tabiat hakkını kimsenin almasını istemiyorum.”

Murat Dağı’ndaki girişimin tam ismi Yıldız Altın Gümüş Madeni Kapasite Artırımı, Cevher Zenginleştirme Tesisi ve Kırma-Eleme Tesisi Girişimi. Girişimin sahibi Anadolu Export Maden Sanayi ve Ticaret A.Ş. Bu şirket de Odaş Enerji’ye bağlı.

Şirketin İstanbul’daki Umumî Müdürlüğü’nden ulaştığımız yetkililer, halka açık bir yapıya sahip olduklarını, şayet rastgele bir açıklama yapılacaksa Kamuyu Aydınlatma Platformu (KAP) aracılığı ile yapılacağını, bunun dışında rastgele bir açıklama yapmayacaklarını belirtti.

Murat Dağı’na yapılması planlanan altın madenciliği için hazırlanan ÇED olumlu kararına karşı açılan davanın birinci duruşması 11 Aralık’ta görülecek. Kütahya, Eskişehir ve İzmir büyükşehir belediyeleri de davaya müdahil olarak iştirak talebinde bulundu. Murat Dağı’nın kaderini şimdilik Kütahya Yönetim Duruşması belirleyecek.

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here