Afganistan bölünür mü?

Afganistan Cumhurbaşkanı Birinci Yardımcısı Raşid Dostum, ülkenin kuzeyindeki Cüzcan vilayetinde düzenlenen Ali Şir Nevai ve hükümdar Babür Şah anma töreninde yaptığı konuşmada, kimsenin hileli oylarla hükümetin başına gelmesine izin vermeyeceklerini bildirdi.

Afganistan halkının kullandığı oylara sahip çıkacaklarını dile getiren Dostum, “Hileli oyların sonucunu asla kabul etmeyiz, eğer kimse hileli oylarla yönetime gelmek isterse biz de paralel hükümet kuracağız” ifadesini kullandı.
Dostum, terör örgütlerinin Afganistan’daki artan faaliyetlerine de değinerek savaşın sonunun olmadığını vurguladı.
ABD-Taliban barış görüşmelerini desteklediklerine işaret eden Dostum, her şeyin müzakere yoluyla çözülebileceğinin altını çizdi.

SONUÇLAR AÇIKLANMADIAfganistan’da geçen yıl 20 Nisan’da yapılması planlanan cumhurbaşkanlığı seçimi, 2 kez ertelenerek 28 Eylül’de gerçekleşmişti.
14 cumhurbaşkanı adayının yarıştığı seçimin ardından yapılan itirazlar nedeniyle 19 Ekim’de açıklanacağı duyurulan seçim sonuçları, 22 Aralık’ta açıklanmıştı.
Afganistan Bağımsız Seçim Komisyonu Başkanı Hava Alem Nuristani, 22 Aralık’ta, cumhurbaşkanlığı seçiminin kesin olmayan sonuçlarını duyurmuştu.
Nuristani, mevcut Cumhurbaşkanı Eşref Gani’nin yüzde 50,64, Afganistan İcra Kurulu Başkanı Abdullah Abdullah’ın yüzde 39,52 ve Gulbeddin Hikmetyar’ın yüzde 3,85 oy aldığını bildirmişti.
Ülkede, Taliban’ın 2001’de devrilmesinin ardından 4’üncü kez cumhurbaşkanlığı seçimi yapıldı.
Öte yandan 2014’te yapılan cumhurbaşkanlığı seçimine hile karıştırıldığı iddiasıyla sonuçlar açıklanmamış ve dönemin ABD Dışişleri Bakanı John Kerry’nin girişimiyle mevcut Cumhurbaşkanı Eşref Gani ve İcra Kurulu Başkanı Abdullah Abdullah arasında devlet kurumlarının paylaşılmasının ardından milli birlik hükümeti kurulmuştu.
AFGANİSTAN BÖLÜNÜYOR MU?
ABD’nin Taliban’la anlaşmaya yakın olması ve askerlerin çekilmesi ihtimali, yerel halk temsilcilerinin kendi güvenliklerini kendilerinin sağlaması için adımlar atması, doğacak olan güç boşluğunda adeta fiilen bölünmüş bir Afganistan ortaya çıkaracağa benziyor. Yoğun şiddet eylemlerinin görüldüğü ülkede, yaşanan mevcut siyasi iklimle birlikte, gelecek günlerin daha da sıkıntılı geçeceği kuvvetle muhtemel gözüküyor.
Savaş Çalışmaları Enstitüsü(ISW)’den elde edilen Independent Türkçe’nin aktardığı bilgilere göre, Tacik, Özbek ve Hazara liderlerinin ABD ve NATO’nun Afganistan’dan çekilmesinin ardından olası bir güç savaşı hazırlığıyla kendi etnik topluluklarını seferber ettiğine dair göstergeleri inceledi. ISW’den Scott DesMarais’in analizine göre Afganistan’daki Peştunların da yakında seferber hazırlıklarına başlaması olası.

DesMarais’in analizinde ABD’nin, Taliban’la ABD ve NATO güçlerinin Afganistan’dan çekilmesi üzerine düzenlediği ikili anlaşmanın tamamlanmak üzere olduğu belirtildi. Çekilme karşılığında Taliban’ın farklı milletlerden (El Kaide ve DAEŞ’i de içeren) militanların Afganistan’dan düzenlenen küresel saldırıları engelleyeceğini vadettiği iddia ediliyor.
DesMarais’in aktardığına göre Taliban anlaşmanın ardından diğer Afgan siyasi liderlerle Afganistan’ın geleceğine dair müzakere yürütecek. Anlaşmanın kesin maddeleri belirsizliğini korurken, ABD müzakerelerin Afganistan’ın yeni hükümetine odaklanacağına işaret ederek görüşmelerde mevcut Afgan hükümetine açıkça destek vermekten imtina etti. Analizde mevcut hükümete verilen desteğin durdurulmasının ABD ve NATO açısından büyük bir taviz anlamına geldiği belirtildi. Bu doğrultuda DesMarais, ABD ve Taliban arasındaki ikili anlaşmanın mevcudiyetinin ve maddelerinin tamamlanmasının Afgan hükümetini oyun dışı bırakacağına ve ciddi biçimde zayıflatacağına işaret ediyor.

ISW’de yer alan analize göre siyasi ağırlığı olan Afgan liderler, Taliban’la söz verilen gelecek müzakerelerin çökmesi olasılığına karşı çoktan önlemler almaya başladı. Bu hazırlıklar Afganistan hükümeti dışındaki çeşitli güç merkezlerini kuvvetlendirerek iç savaş ihtimalini artırıyor. DesMarais’in toplulukların hazırlıklarına dair vurguladığı noktalar şu şekilde:

TACİKLER
Güç mücadelesine dair en iyi hazırlığı Afgan Tacikleri yapmış durumda. Siyasi ağırlığı olanlar Tacik Cemaat-i İslami Partisi’yle ilişkili milisleri kontrol ediyor ya da yeniden seferber ediyor. Cemaat-i İslami tarihsel olarak 2001’de ABD’nin Taliban’ı devirmesine ortaklık eden Kuzey İttifakı’nın merkezini oluşturuyor.
ÖZBEKLER
Özbek savaş beyi Abdurreşid Dostum da kendi güçlerini seferber ediyor. Dostum’un Özbekleri Kuzey İttifakı’nın ikinci ayağını oluşturuyordu. Dostum, Temmuz 2019’da Cevzcan ve Saripul illerindeki karakollarda çeşitli ziyaretler gerçekleştirdi.
HAZARALAR
Pek çok Şii Hazara savaş ağası da Orta Afganistan’ın dağlık bölgesinde bulunan Hazaracat’taki bağımsız milisleri kontrol ediyor. Taliban’ın tarihsel olarak hedef aldığı Hazaralar’ın Kabil’in kentsel bölgesinde de toplulukları mevcut. Hazara liderleri kendilerine karşı şiddetin devam etmesi durumunda seferberliğin artacağı uyarısında bulundu. İran da Afganistan’da Hazaraları seferber etme açısından aktif olabilir.
Tacik, Özbek ve Hazara liderleri 1990’larda Taliban tehdidiyle milislerini birleştirmiş ve Kuzey İttifakı’nı oluşturmuştu. Afgan Peştunlarının da yakın zamanda seferberlik başlatacağı düşünülüyor.

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here